از آن جهت كه از بالاترين موجودى صادر شده است كه ما را از نعمت اين عقل برخوردار كرده و حقايق اوليّه را با آنچه در آن حقيقت اخلاقى مقام اوّل را داشته ، به وديعت نهاده است . جز اين‌كه وقتى ما اين تفاوت‌هاى نظرى را كنار بگذاريم ، ملاحظه خواهيم كرد كه اين دو نظريّه در اقتضاى عملى بر پايه‌اى كه استوارند ، هر دو نظير هم هستند . به اين ترتيب ؛ قرآن كريم به ما مىآموزد كه تنها رسالت اسلام رسالتى است كه به خاطر آن انسان ، بلكه تمام موجودات عاقل ديدنى و ناديدنى ( انس و جن ) را آفريده‌اند ، اين رسالت منحصر در عبادت و تسليم در برابر آفريدگار جلّ و علاست : « وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ . » « 1 » . و آيات زيادى جهت تكميل اين آگهى به عباراتى مشخّص‌تر مىآيد و از الفاظ اين آيات مىيابيم كه تسليم نفس در برابر امر خدا بايد خالص و بدون شرك باشد : « وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ . » « 2 » ، « وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ . » « 3 » ، « فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ . » « 4 » . و براى اين‌كه مقصود قرآن را وسيلهء اين اخلاص به خوبى درك كنيم ، شايسته است كه دو مجموعهء ديگر از آياتى را كه بدان وسيله - در حقيقت از جنبهء سلبى - تعيين هدف آفرينش را براى ما مطرح مىسازد ، ولى صادق‌ترين تعبير از اين تسليم خالصانه را دارد . به اين ترتيب كه در مجموعهء نخست ، قرآن روى اين نقطه اصرار مىورزد كه سيطرهء هواى نفس ما بايد از احكامى كه از طرف ما صادر مىشود ، رخت بربندد . زيراكه او بدترين بتى است كه پيروى مىكنند : « فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا . » « 5 » ، « وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ . » « 6 » ، « وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ . » « 7 » .

--> ( 1 ) - ذاريات ( 51 ) آيهء 56 : من جن و انس را نيافريدم ، مگر براى اين‌كه عبادتم كنند . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 139 : ما با اخلاص او را پرستش مىكنيم و موّحد خالصيم . ( 3 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 29 : او را بخوانيد و دين و آيين خود را خالص و مخصوص او قرار دهيد . ( 4 ) - زمر ( 39 ) آيهء 2 : پس خدا را پرستش كن و دين خود را براى او خالص گردان ! ( 5 ) - نساء ( 4 ) آيهء 135 : از هوا و هوس پيروى نكنيد تا مانعى در راه اجراى عدالت ايجاد گردد . ( 6 ) - قصص ( 28 ) آيهء 50 : و آيا گمراه‌تر از آن كسى كه پيروى هواى نفس خويش كرده و هيچ هدايت الهى را نپذيرفته ، كسى پيدا مىشود ؟ ( 7 ) - ص ( 38 ) آيهء 26 : و از هواى نفس پيروى نكن كه تو را از راه خدا منحرف سازد .